Tuổi thọ bu lông ( bulong ), giải pháp tăng tuổi thọ bu lông.

 

1. Khái niệm và ý nghĩa của tuổi thọ bu lông (bulong)

Tuổi thọ bulông là khoảng thời gian bulông có thể đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật, khả năng làm việc an toàn, ổn định, đảm bảo khả năng chịu lực và liên kết các chi tiết trong hệ thống.

Trong quá trình sử dụng bu lông thường phải chịu nhiệu loại lực tác động lên tiêu biểu là những loại lực sau:

- Tải trọng tĩnh của bulong: là trọng lượng của bản thân bulong và các chi tiết dùng bulong để kiên kết ví dụ chi tiết máy, các kết cấu khung gầm…Đây thường là phần lực tác động lớn nhất và liên tục trong quá trình sử dụng bulong.

- Tải trọng động của bulong: là những rung động, va đập trong quá trình sử dụng hoặc tải trọng thay đổi  

- Ngoài ra cong có những lực khác như ứng suất mỏi, ăn mòn hóa học và điện hóa…

2. Các yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thọ bu lông (bulong)

2.1. Vật liệu chế tạo bulong

Bu lông thường được chế tạo từ thép hoặc hợp kim thép như thép cacbon, thép hợp kim hoặc thép không gỉ ( inox ). Loại vật liệu này thường có tính ổn định cao khả năng chịu tải tốt, chịu các lực tá động như xoắn kéo, uốn lớn phù hợp với nhiều ứng dụng trên thực tế.

Loại vật liệu nào có các tính chất như giới hạn chảy cao, độ bền kéo lớn, khả năng chống ăn mòn, cao… thì tuổi thọ càng cao

2.2. Độ cấp bền bulong

Bu lông có độ cấp bền càng cao thì khả năng chịu lực càng tốt, ít bị biến dạng dẻo nhưng đổi lại bulong bị giòn dễ gãy, đặc biệt khi tải trọng thay đổi đột ngột mà không có biểu hiện biến dạng trước đó.

Với bulong cấp bền cần phải sử dụng đúng lực, hạn chế dùng trong môi trường tải trọng thay đổi liên tục hay rung lắc quá lớn dễ phát sinh nứt mỏi đặc biệt ở chân ren

2.3. Môi trường làm việc của bulong

Môi trường là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp và lớn nhất đến tuổi thọ bu lông:

• Môi trường ẩm ướt, nước mặn → bulong dễ bị ăn mòn nhanh dẫn đến bị gãy đứt khi sử dụng
• Môi trường hóa chất, axit, kiềm → phá hủy bề mặt bề mặt bulong gây han rỉ, thay đổi tính chất bulong lâu ngày sẽ phá hỏng kết cấu của bulong
• Nhiệt độ cao → giảm cơ tính của bulong ví dụng khả năng chịu kéo, chịu uốn, ứng suất…
• Ngoài trời → chịu mưa, nắng, tia UV

2.4. Lực siết và quy trình lắp đặt

• Siết thiếu lực → bu lông dễ lỏng, dễ bị tuôn ecu trong quá trình sử dụng, dễ gây ứng suất mỏi, gãy
• Siết quá lực → bu lông bị kéo dãn quá mức, dễ gây cháy ren, giảm khả năng chịu lực kéo, nghiêm trọng hơn có thể làm đứt bulong hoặc hỏng bước ren dẫn đến không thể tiếp tục sử dụng.
• Lắp đặt sai kỹ thuật là nguyên nhân phổ biến gây hỏng bu lông sớm.

3. Tuổi thọ trung bình của bu lông (bulong) trong thực tế 

Trong điều kiện tiêu chuẩn tuổi thọ bulong được ước tính có khoảng thời gian như sau:

• Bu lông liên kết tĩnh môi trường trong nhà có thời gian sử dụng khoảng: 15–30 năm
• Bu lông liên kết tĩnh môi trường ngoài trời, chịu ẩm, nhiệt độ cao thời gian sử dụng khoảng: 5–15 năm
• Bu lông inox có tính chống ăn mòn rất tốt trong môi trường không gian tốt tuổi thọ có thể lên tới 50 năm hoặc vài chục năm với điều kiện ít thuận lợi hơn.
• Bu lông chịu rung động mạnh tuổi thọ sẽ bị giảm khá nhiều chỉ từ khoảng 3–10 năm, trong quá trình sử dụng cần kiểm tra định kỳ để đảm bảo độ bền của bulong

Tuổi thọ thực tế phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cách sử dụng, trọng tải thực tế, đặc biệt là chế độ kiểm tra và bảo trì có thường xuyên hay không.

4. Cách kiểm tra bu lông (bulong) định kỳ

4.1. Kiểm tra bằng mắt thường

Đây là phương pháp đơn giản và phổ biến nhất để kiểm tra, quan sát bulong cần kiểm tra kỹ bề mặt ngoài của bulong nếu trên thân bulong xuất hiện các hiện tượng gỉ sét, nứt biến dạng hay lỏng đai ốc cần thay thế cái mới và xiết lại đai ốc để đảm bảo độ ổn định của liên kết.

4.2. Kiểm tra lực siết

Đây là phương pháp có tính chất kỹ thuật rất cao vì mỗi loại bulong sẽ có một lực siết khác nhau tùy thuộc vào đường kính và vị trí sử dụng để liên kết. Cách kiểm tra lực siết cần sử dụng đến dụng cụ đo lực như cờ lê lực, dụng cụ đo lực căng khi siết bulong. Mục đích kiểm tra lực siết có đạt yêu cầu hay ko và phát hiện bulong có bị lỏng do rung động hay không.

4.4. Chu kỳ kiểm tra

Thời gian kiểm tra định của bulong sẽ rơi vào khoảng 6-12 tháng/lần với kết cấu thông thường, với môi trường khắc nhiệt có tính ăn mòn hoặc hóa chất thời gian kiểm tra định kì khoảng 3-6 tháng/lần, với máy móc hoặc liên kết có rung động mạnh cần kiểm tra sau khoảng 1-3 tháng.

5. Tổng hợp

Tuổi thọ bu lông là yếu tố then chốt quyết định độ an toàn và độ bền lâu dài của công trình xây dựng và hệ thống cơ khí. Việc lựa chọn đúng loại bu lông, lắp đặt đúng kỹ thuật, kiểm tra định kỳ và áp dụng các biện pháp chống ăn mòn, chống mỏi sẽ giúp kéo dài đáng kể tuổi thọ bu lông, giảm chi phí bảo trì và ngăn ngừa rủi ro sự cố.

Trong thực tế, bu lông không chỉ là một chi tiết nhỏ, mà là “mắt xích an toàn” quan trọng trong toàn bộ hệ thống kết cấu và máy móc. Có nhiều cách để gia tăng tuổi thọ của bulong và cách tốt nhất là lựa chọn loại bulong có chất lượng cao ngay từ đầu, Châu An tự tin là đơn vị cung cấp bulong chất lượng cao số lượng lớn với hàng nhập khẩu từ nước ngoài, liên hệ ngay tới Hotline 0399 776 717 hoặc 0924 777 688 để được tư vấn và báo giá tốt nhất.